تحصن

تحصن كلمات كليدي : تحصن، بست نشيني، مصونيت، تحت الحمايگي

این واژه در لغت به‌معنای پناه گرفتن در قلعه و در حصارشدن است. تحصن ابتدا به مفهوم بست‌نشینی بود، ولی به مرور زمان مفهوم متمایزی پیدا کرد و بیشتر در قالب اعتراض سیاسی ظاهر شد. بست‌نشینی در ابتدا به مفهوم پناه بردن افراد مجرم یا مغضوب یا مظلوم به مکان محترم و مقدّس، برای دادخواهی یا مصون ماندن از تعرض بود. به تدریج در مکان‌های خاص دیگری، هم‌چون زرادخانه‌ها و اصطبل‌ها و طویله‌های شاهان و اعیان و سفارتخانه‌ها و تلگراف‌خانه‌ها، نیز بست‌نشینی می‌شد.

در طی زمان از مفهوم بست‌نشینی مفاهیم دیگری، هم‌چون تحت‌الحمایگی و مصونیت و اعتصاب و امان و کاپیتولاسیون و بیمه و تحصن، پدیدار شد که شکل رسمی‌تر و قانونی‌تر یافتند. تحت‌الحمایگی و کاپیتولاسیون در چارچوب حقوق بین‌الملل و اعتصاب و بیمه و تحصن در قوانین اساسی داخلی، حدود قانونی دارند.

تا اواسط دورۀ قاجار غالباً برای دادخواهی بست‌نشینی می‌شد، اما با تحولات سریع و رشد آگاهی‌های سیاسی و اجتماعی که بیشتر بر اثر تماس با غرب صورت گرفت، مکان‌های امن و خاص، محل اعتراض‌های سیاسی علیه دولت شد. نفوذ اندیشه‌های تجدد‌طلبی از کشورهای اروپایی و قفقاز، زمینه‌ساز ایجاد و گسترش تشکل‌ها و اتحادیه‌های سیاسی و اقتصادی شد که از آن به بعد، هستۀ اصلی مبارزات سیاسی را در قلب اعتصاب و تحصن شکل دادند. رشد آگاهی سیاسی مردم نیز، تشکل‌ها و گروه‌های اجتماعی و اقتصادی و مذهبی؛ هم‌چون اصناف و روحانیون را وارد سیاست کرد که سهم مهمی در ایجاد تحصن‌ها داشتند.

مهم‌ترین تحصن‌های سیاسی، در دورۀ قاجار و قبل از مشروطیت بود که در پیروزی نهضت مشروطه اثر مهمی داشت. تحصن تجار در سفارت انگلیس به منظور درخواست از مظفرالدین شاه برای تأسیس مجلس و اجرای احکام شرع و برقراری عدل و آزادی از جملۀ آنهاست.

پس از انقلاب مشروطه، تحصن رسمی‌تر شد. در پی مخالفت محمدعلی‌شاه با مشروطیت، مردم در سفارت عثمانی و حرم حضرت عبد العظیم تحصن کردند تا او را به پذیرش مشروطه وادارند.

در حکومت رضاشاه تحصن ممنوع شد. در دورۀ محمدرضا شاه تا 1342ش تحصن‌های گسترده‌ای در اعتراض به حکومت او شد، ولی از آن تاریخ به بعد، اعتراضات بیشتر به صورت تظاهرات و درگیری‌های مستقیم مردم و حکومت درآمد.

با کودتای 28 مرداد 1332 و ایجاد خفقان سیاسی و به دنبال آن با سرکوب قیام پانزده خرداد 1342 مبارزات سیاسی متحول شد و به برخورد مستقیم حکومت با مردم انجامید. در چنین فضایی، اعتراضات سیاسی مسالمت‌آمیز مانند تحصن ثمری نداشت. با شروع حرکت‌های ضد حکومت و تظاهرات عمومی از ابتدای 1357ش که به پیروزی انقلاب اسلای انجامید. چند تحصن نیز صورت گرفت. تحصن، 67 تن از استادان دانشگاه‌ها در ساختمان وزارت علوم در تهران از آن جمله است. در همین واقعه، استاد کامران نجات‌اللهی، عضو هیئت علمی دانشکدۀ پلی‌تکنیک (دانشگاه امیرکبیر کنونی)، هدف گلولۀ سربازان گارد شاهنشاهی قرار گرفت و جان سپرد.


مقاله
جایگاه در درختواره	تاریخ ایران بعد از اسلام

مقاله

جایگاه در درختواره

تاریخ ایران بعد از اسلام

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

عبادت و نیایش در نهج البلاغه

ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در عبادت است، در یاد حق و غیر او را از یاد بردن می‌باشد. ذکر خدا و یاد خدا که هدف عبادت است، دل را جلا می‌دهد و صفا می‌بخشد و آن را آماده تجلیات الهی قرار می‌دهد. امام علی علیه‌السلام در به اره یاد حق یا همان روح عبادت میفرماید: < خداوند یاد خود را صیقل دل‌ها قرار داده است. دل‌ها به این وسیله از پس کری، شنوا و از پس نابینایی، بینا و از پس سرکشی و عناد رام می‌ گردند 23 دی 1395, 0:28

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22