راه های تحقق «جهاد اقتصادی»

جهاد اقتصادي، جامعه اسلامي

دکتر مهدی طغیانی

در ادبیات دینی وقتی سخن از جهاد به میان می‌آید، جایگاه آن مبارزه و از سر راه برداشتن موانع رشد و حرکت است، زیرا آن چه در اسلام یک ضرورت و بلکه هدف اساسی از خلقت انسان و جهان است، رشد مادی و معنوی فرد و جامعه انسانی است. جامعه سالم و بالنده بایستی همواره از وضعیت موجود خود به سمت وضعیت مطلوبی که کمال انسانی را تامین می‌کند، در حرکت باشد و البته در این مسیر حرکت آن چه از آن گریزی نیست، برخورد با موانع است. زمانی که در مسیر حرکت فرد و جامعه سد و مانعی قرار گیرد و آن را مختل کند به ناچار باید با آن جنگید و جهاد نمود و البته این موانع هم فردی است و هم اجتماعی؛ رسول اکرم(صلی الله علیه وآله) با ظرافت خاصی این نکته را به اصحاب گوشزد کردند، زمانی که آنها را برای پیروزی در جهاد اصغر (مبارزه اجتماعی با دشمنان بیرونی) ستودند و ضرورت و اهمیت جهاد اکبر یا مبارزه با نفس (مبارزه فردی با دشمن درونی) را یادآور شدند و البته امت اسلامی در طول تاریخ به جهت خواص و حاکمان خود، همواره از دومی بیشتر ضربه خورده است تا اولی! جامعه زنده و بانشاط جامعه ای است که در مسیر رشد و تکامل قرار داشته باشد. با نگاهی به موضوعات کلان جامعه درمی یابیم که شاید بتوان تمامی لوازم رشد آن را در سه حوزه اقتصاد، سیاست و فرهنگ دسته بندی کرد، لذا چنانچه جامعه اسلامی بخواهد از جهت مادی و معنوی رشد کند و ارزش‌های اسلامی در آن پرورش یابد، بایستی از نظر اقتصادی نیز از سطح قابل قبولی برخوردار باشد که در ادبیات اقتصاد اسلامی آن را از نظر فردی سطح کفاف و از نظر اجتماعی توازن می‌نامند.

در تبیین هدف از رشد و حرکت می‌توان وضعیت مطلوب جامعه امروز ایران را در حوزه اقتصاد در مفاد سند چشم انداز 20 ساله جست وجو کرد؛ به طوری که باید به جایی برسیم که ایران اسلامی به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه آسیای جنوب غربی دست یابد البته با تاکید بر این که سهم اصلی در تولید و رشد پرشتاب اقتصادی بر عهده منابع انسانی و سرمایه اجتماعی با تولید علم، دانش و تبدیل آن به فناوری بوده و در نهایت به جامعه ای الگو از نظر اقتصادی همراه با برقراری سلامت، رفاه، امنیت غذایی، تامین اجتماعی، فرصت‌های برابر، توزیع مناسب درآمد و به دور از فقر، تبعیض و بهره مندی از محیط زیست مطلوب تبدیل شود.

الگوی حرکت و سیر از وضعیت موجود به مطلوب نیز باید در قالب الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت تدوین و روشن شود. به گزارش برهان الگویی که بر خلاف الگوهای متداول توسعه در جهان، هم برخاسته از دین و شناخت منبعث از وحی نسبت به انسان و جهان است و هم بومی و متناسب با مقتضیات فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی این مرز و بوم، الگویی که به پیشرفت و عدالت با یکدیگر نظر دارد و سعادت دنیوی و اخروی فرد و جامعه را با هم در نظر می‌گیرد و البته تبیین و طراحی چنین الگویی امری خطیر ولی ارزنده برای تمامی جوامع اسلامی و بلکه برای تمام بشریت است اما با همه این اوصاف ایران اسلامی در حوزه اقتصاد با وضعیت موجودی نیز مواجه است که به رغم تمامی تلاش‌های 30 سال گذشته پس از انقلاب اسلامی، تا نیل به هدف راهی دشوار و صعب العبور پیش رو دارد، چه این که هم با دشمنان و موانع داخلی مواجه است و هم با دشمنان و موانع بیرونی؛ و این جاست که نامیدن عنوان «جهاد اقتصادی» بر این سال توسط رهبر فرزانه انقلاب اسلامی بایستی بیش از پیش کارشناسان اقتصادی و عموم مردم را متوجه وضعیت موجود، هدف و موانع پیش رو قرار دهد. موانعی که در صورت انسجام و همگامی مسئولان و مردم در صورت اخلاص و عزم راسخ در حرکت برای خدا، مشمول نصرت الهی شده و برکت می‌یابد و به هدف می‌رسد.

در مورد موانعی که باید از سر راه رشد و پیشرفت اقتصادی کشور برداشته شود، مقام معظم رهبری در سخنرانی خود در حرم مطهر رضوی مواردی را اشاره وار فرمودند که جا دارد توسط مراکز علمی و پژوهشی کشور در سال جدید مورد بررسی قرار گرفته و راه حل‌های مبارزه با آنها تبیین شود و توسط دولت خدمتگزار به مرحله اجرایی در آید. از جمله آن موانع عبارتنداز: موانع رشد پر شتاب اقتصادی کشور از جمله در زمینه بهره وری و ارتقای سهم آن.

موانع موجود در مسیر ایجاد اشتغال و کاهش نرخ بی کاری.

موانع سرمایه گذاری بخش خصوصی و مشارکت مردم در اقتصاد. اسراف و صرفه جویی نکردن در انرژی، آب و لزوم اصلاح شبکه آبیاری کشاورزی.

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

عبادت و نیایش در نهج البلاغه

ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در عبادت است، در یاد حق و غیر او را از یاد بردن می‌باشد. ذکر خدا و یاد خدا که هدف عبادت است، دل را جلا می‌دهد و صفا می‌بخشد و آن را آماده تجلیات الهی قرار می‌دهد. امام علی علیه‌السلام در به اره یاد حق یا همان روح عبادت میفرماید: < خداوند یاد خود را صیقل دل‌ها قرار داده است. دل‌ها به این وسیله از پس کری، شنوا و از پس نابینایی، بینا و از پس سرکشی و عناد رام می‌ گردند 23 دی 1395, 0:28

دین و دنیایت را به خدا می سپارم

بگذار وقایع گذشته، دلیل و راهنمای تو در وقایع آینده و نیامده باشد که امور، همیشه به هم شبیه اند. از مردمی نباش که موعظه سودی به حالشان ندارد 23 دی 1395, 0:35

دعا از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

بدان همان کسی که گنج های آسمان و زمین در اختیار اوست، به تو اجازه دعا و درخواست داده است و اجابت آن را نیز تضمین نموده، به تو امر کرده از او بخواهی تا به تو عطا کند و از او درخواست رحمت نمایی تا رحمتش را بر تو فرو فرستد. خداوند بین تو و خودش کسی قرار نداده که حجاب و فاصله باشد، تو را مجبور نساخته که به شفیع و واسطه ای پناه ببری و مانعت نشده . 23 دی 1395, 1:22