پوزیتیویسم منطقی LOGICAL POSITIVISM

كلمات كليدي : پوزيتيويسم منطقي، مذهب تحققي، اثبات گرايي، تحصل گرايي، آمپريسم منطقي، تجربه گرايي منطقي، نئوپوزيتيويسم، نحله‌هاي فكري و فلسف، اصحاف حلقه

در زبان فارسی علاوه بر تعبیر پوزیتیویسم منطقی، برابر نهاده‌هایی چون مذهب تحققی، اثبات گرایی، و تحصل گرایی منطقی، به این نحله فکری اشاره دارد. آمپریسم منطقی (تجربه گرایی منطقی ) و نئوپوزیتیویسم نیز نام‌های مترادف این مکتب هستند. واژه positive به معانی مختلفی از جمله ، مثبت، محصل و واقعی به کار می‌رود.

این مکتب یکی از بحث انگیزترین رهیافت‌ها و نحله‌های فکری و فلسفی در قرن بیستم بوده است. جاذبه و دافعه این نهضت پرحرارت علمی در اروپا و آمریکا متفکران بزرگی را به خود درگیر کرده بود.

پوزیتویسم منطقی در واقع صورت جدید پوزیتیویسم است. پوزیتیویسم قرن نوزدهمی عبارت از یک رهیافت یا نظام فلسفی بود که یگانه مبدا معرفت‌های معتبر در علوم (علوم طبیعی و اجتماعی) را تجربه‌های حسی و روش ریاضی منطقی می‌دانست. اما پوزیتیویسم قرن بیستمی علاوه بر این دیدگاه، معتقد به اصل تحقیق پذیری (اثبات پذیری یا درستی آزمایی) است. در واقع مدعای کانونی این مکتب همین اصل است. بنابراین اصل، احکام و قضایا سه گونه‌اند:

1. قضایای صوری یا تحلیلی (شامل قضایای ریاضی و منطق)؛

2. قضایای علمی (شامل احکام مشاهده پذیر و تجربی )؛

3. قضایای مهمل و بی معنی (تقریبا" در برگیرنده همه معارف فلسفی، الاهیاتی، اخلاقی و ...) . بر اساس این اصل حوزه‌های وسیعی از معارف و تقریبا" همه گزاره‌های ادیان و فلسفه و ... به عنوان گزاره‌هایی بی معنا و مهمل محسوب شد.

اصحاف حلقه وین - که بنیانگذاران این مکتبند- به اتکای دستاوردهای خیرکننده دانش بشری و غرور علمی پیدا آمده از آن، اکثر تلاش‌ها و مساعی معرفتی تاریخ اندیشه را رنج ضایع و سعی باطل قلمداد کردند. به عقیده آنها حوزه معرفت یکسره در تصرف علم است و علم برای توصیف تمامی زوایا و خبایای جهان تواناست. در واقع می‌توان پوزیتیویسم را چه در هیات قدیم و چه در صورت بندی نوین شکل فلسفی و مکتبی شده روحیه و رویه علم گرایی (سیانتیسم) دانست. علم گرایی یا به تعبیری علم زدگی، یک طرز تلقی و روحیه است که روش علوم طبیعی را برای تحقیق در تمامی عرصه‌های معرفت کافی و لایق می‌شمارد. اساسا" علوم طبیعی در نگاه پوزیتیویست‌ها از ارج و احترام زایدالوصفی برخوردارند. وجه تسمیه این مکتب به پوزیتیویسم منطقی استفاده آن از علوم محصل (تجربی) و منطق این مکتب پرهیاهوی فلسفی به رغم باریک اندیشی‌ها و با وجود تخریب‌های روا و ناروایی که انجام داد، اما در معرض آسیب‌های جدی از جانب نقدها و اعتراض‌ها قرار گرفت و اصول آن در صورت بندی‌های اولیه، عمر درازی نیاورد.

جدیدترین ها در این موضوع

دعا در نهج البلاغه

(به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمود): در سؤال (حاجت) از پروردگارت اخلاص داشته باش؛ زيرا بخشش و محروم ساختن در دست اوست. 24 دی 1395, 23:41

عبادت و نیایش از دیدگاه نهج البلاغه

و اما این كه هر كارفرما كه مزدى مى‏ دهد به خاطر بهره‏اى است كه از كار كارگر مى ‏برد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهره‏اى مى‏تواند از كار بنده ضعیف ناتوان خود ببرد، و هم این‌ كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد پس چرا این تفضل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده نمى ‏شود، مسأله‏ اى است كه براى این چنین عابدهایى هرگز مطرح نیست. 23 دی 1395, 1:47

خدایا! ببخش!

به آن نديدى. الهى! آنچه را كه به زبانم به تو تقرب جستم ولى دلم برخلاف آن بود بر من ببخش! الهى! اشارات چشم، و سخنان بيهوده، و مشتهيات دل 23 دی 1395, 1:44

خدایا! چهارپايان ما تشنه اند!

و ابرهاى باران دار به ما پشت كرده، و تو اميد هر غمزده اى، و برآورنده حاجت هر حاجتمندی. در اين زمان كه مردم ما نااميدند، و ابرها باران نداده اند، و چرندگان از بين رفته اند، از تو مى خواهيم كه ما را به اعمال زشتمان مؤاخذه نكنى، و به گناهانمان نگيرى. الهى! با ابر 23 دی 1395, 1:28

خدایا! حرمتم را به تنگدستى نشكن

دچار آيم، و به بدگويى آن كه از بخشيدن به من دريغ ورزد مبتلا گردم، و تو ماوراى اين همه، اختيـاردار بخشش و منـعى، چـه اينـكه بـر هـر چيـز تـوانـايـى. 23 دی 1395, 1:26

پر بازدیدترین ها

دعا در نهج البلاغه

دعا و نیایش در نهج البلاغه

دعا وسیله ای است که تمام خلایق، خصوصاً انسانها از آن بیگانه نیستند و همیشه بدان توجه دارند و با زبان حال و قال از آن استفاده می کنند هر چند که واژه ای به نام دعا در میانشان مطرح نباشد چون هر کلمه و کلامی که از استمداد و ایجاد رابطه به خدا حکایت نماید دعاست 23 دی 1395, 0:15

نیایش زیبا از نهج البلاغه

خدایا! امید به تو بستم تا راهنما باشى به اندوخته هاى آمرزش و گنجینه هاى بخشایش ! خدایا! این بنده توست که در پیشگاهت برپاست ، یگانه ات مى خواند و یگانگى خاص تو راست . جز تو کسى را نمى بیند که سزاى این ستایش هاست . مرا به درگاه تو نیازى است که آن نیاز را جز فضل تو به بى نیازى نرساند، و آن درویشى را جز عطا و بخشش تو به توانگرى مبدل نگرداند. خدایا! خشنودى خود را بهره ما فرما، هم در این حال که داریم ، و بى نیازمان گردان از اینکه جز به سوى تو دست برداریم ، که تو بر هر چیز توانایى. 23 دی 1395, 0:26

عبادت و نیایش در نهج البلاغه

ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در عبادت است، در یاد حق و غیر او را از یاد بردن می‌باشد. ذکر خدا و یاد خدا که هدف عبادت است، دل را جلا می‌دهد و صفا می‌بخشد و آن را آماده تجلیات الهی قرار می‌دهد. امام علی علیه‌السلام در به اره یاد حق یا همان روح عبادت میفرماید: < خداوند یاد خود را صیقل دل‌ها قرار داده است. دل‌ها به این وسیله از پس کری، شنوا و از پس نابینایی، بینا و از پس سرکشی و عناد رام می‌ گردند 23 دی 1395, 0:28