عذرخواهی جسارت می خواهد

فرهنگ عذرخواهی کردن در روند متعارف خود نشان دهنده نوعی استحکام اخلاقی، انسانی و مسئله ای بنیادین است به نحوی که باید پذیرفت آنان که در پی اشتباه عذرخواهی می‌کنند انسان‌های با جسارتی هستند.

بسیاری از روانشناسان اجتماعی معتقدند که اگر بپذیریم حقیقت نزد من و تو نیست بلکه حقیقت واقعیتی است که پیشاپیش ماست آن وقت احساس عقل کل بودن به کسی دست نمی‌دهد و در هر مقام و منزلتی که باشد پس از پی بردن به اشتباه مسیر عقلانیت را در پیش می‌گیرد و رسماً از دیگری بابت اشتباهش عذرخواهی می‌کند.

به گفته دکتر علیزاده جامعه شناس و استاد دانشگاه، عذرخواهی کردن نشانه بزرگی است و کسرشان محسوب نمی شود ولی متاسفانه با همه پیشینه فرهنگی و مذهبی ما ایرانیان، مدیران و حتی مردم به این دلیل که شاید احساس می‌کنند از جایگاه خود به پایین می‌افتند درپی اشتباه عذرخواهی نمی کنند.

عذرخواهی نمودار ضعف نیست و مدیران کلان و خرد ما باید این مسئله را توجه کنند که مردم به صداقت آنها بیشتر احترام می‌گذارد تا چیز دیگری و باید این فرهنگ را در خود تقویت کنیم که هر زمان احساس اشتباه کردیم بتوانیم خود انتقادی کنیم و اجازه انتقاد به دیگران را نیز بدهیم.

اگر اعتماد به نفس در مدیران بالاباشد مطمئناً جرات عذرخواهی از مردم را دارند و در برابر اشتباه مقاومت نمی‌کنند اما اگر می‌پندارند با عذرخواهی خاطرشان مکدر می‌شود، دچار خسران می‌شوند یا در برابر افکار عمومی تحقیر شوند سخت در اشتباه‌اند.

هر چقدر مدیران از سن بالاتر و تجربه بیشتر و همین طور قدرت ریسک پذیری و صلابت کاری بیشتری برخوردار باشند در برابر اینچنین مسائلی انعطاف پذیرتر و بهتر عمل می‌کنند اما اگر تجربه کافی نداشته باشند و اساساً یک جای کار بلنگد از عذرخواهی می‌ترسند.

این جامعه شناس به تشویق فرهنگ دینی نسبت به چنین رفتارهای زیبا و انسانی اشاره می‌کند و می‌گوید: اعتقادات ما نشان می‌دهد احترام به دیگران و مسئولیت شناسی وظیفه‌ای ذاتی و الهی است.

در فرهنگ ایرانی که آمیخته با زیبایی‌های فرهنگ اسلامی است نشانه‌های بدیع و بکری از حس احترام وجود دارد که باید به سر در کاروانسرای عارف بزرگ سده چهارم هجری شمسی شیخ ابوالحسن خرقانی در مسیر کویر دامغان به شاهرود اشاره کرد که بر آن نوشته بود «هرکس در این سرا درآید نانش دهید و از ایمانش مپرسید، چه آن کس که به درگاه باری تعالی به جان ارزد، البته بر خوان بوالحسن به نان ارزد!»

با این حال باید پذیرفت مدیران در فرایند آزمون و خطا آزموده می‌شوند و هرچه مدیران با سوادتر و با بنیانهای فرهنگی و فکری جامعه آگاه تر باشند توان تحمل آنها بالاتر و قدرت پذیرش اشتباه در آنها بیشتر می‌شود اگرچه اساساً افراد کارآزموده تر در شیوه مدیریتی خود موفق تر شده و کمتر اشتباه می‌کنند.

قدرت خود انتقادی و پذیرش مسئولیت نشان دهنده پختگی و بزرگی فرد است و مدیران در فرایند مدیریتی خود باید منافع اجتماع و مصالح ملی را بر مسائل فردی و گروهی ترجیح دهند چرا که این امر مسئله ای اخلاقی و در زاویه دید مردم بسیار ارزشمند است چنانچه سعدی علیه رحمه می‌فرماید: «اقوام روزگار به اخلاق زنده اند/ قومی که گشت فاقد اخلاق مرده است.»