عفّت و پاکدامنی

عفّت و پاکدامنی

قال فاطمه(س): «اللّهم إنّی أسئلُکَ الهُدَی و التُّقی و العِفَاف و الغِنَی و العَمَل بما تُحِبُّ و ترضَی» (بحارالانوار، ج87، ص338، باب9)

عفّت حالت نفسانی است که باعث مهار غلبه شهوت می‌شود و شخص عفیف آن‌را با تمرین و ممارست به‌دست می‌آورد.[1]

ملااحمد نراقی در تعریف عفّت آورده است: عفّت به‌معنی پیروی کردن غرائز شهوانی از قوه عقلانی است؛ تا از آنچه عقل انسان در خصوص آن امر و یا از آن نهی متابعت کند.[2]

عفّت یکی از پایه‌های شخصیتی فرد و نظام خانواده و به تبع آن، یکی از پایه‌های برقراری جامعه است. اجتماعی که از عفّت برخوردار است هیچگاه متزلزل، نابود و دچار انحطاط اخلاقی نمی‌گردد؛ امام خمینی(ره) در این‌باره می‌فرماید: «اگر انسان بیدارگر، قدری فکر کند، به‌خوبی می‌یابد جنایت خود را در هتک پرده عفّت؛ قوّه‌ای را که خداوند تعالی برای حفظ نظام عائله و ابقای شرافت و سعادت دنیا و ‌آخرت مرحمت فرموده؛ همان قوّه را که انسان به ضد مقصد و مقصود به‌کار بَرَد.»[3]

عفّت و عفاف در روایات، دارای جایگاه برجسته‌ای است؛ به‌طوری‌که اساس و پایه هر خیر و خوبی عفّت شمرده شده است؛ حضرت علی(ع) می‌فرماید:

«العفّهُ رأسُ کلِّ خیرٍ»

پاکدامنی اساس هر خیر و خوبی است.

حتی در برخی احادیث، عفّت، ملاک شیعه بودن دانسته شده است. به‌طوری‌که بی‌عفّتی مساوی با شیعه حقیقی نبودن است. امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«انّما شیعَهُ جعفرٍ مَن عَفَّ بَطنُه و فرجُه و اشتَدَّ جهاده و عَمل لخالقِهِ و رجا ثوابَه و خافَ عقابَه فاذا رایتَ أولئک، فأولئک شیعهُ جعفرٍ(ع)» [4]

همانا شیعه جعفر(ع) کسی است که عفّت بطن و فرج داشته و سعی خود را به‌کار گیرد و برای خدا و خالق خود عمل کند و به ثواب او امید داشته باشد و از عقاب او بترسد، پس هرگاه چنین افرادی را دیدید، آنان شیعه واقعی جعفر(ع) هستند.

کسی که در رفتار و زندگی خود عفت نداشته باشد و با بی‌عفّتی، خود و دیگران را در معرض گناه قرار دهد، شیعه امام صادق(ع) نیست.

ارزش عفت و عفاف به‌قدری بالا است که در روایات، پاداش عفیف از پاداش شهید بالاتر معرفی شده است؛ حضرت علی(ع) می‌فرمایند:

پاداش مجاهد شهید در راه خدا بزرگتر از پاداش عفیف پاکدامنی نیست که قدرت گناه دارد و آلوده نمی‌گردد؛ همانا عفیف پاکدامن فرشته‌ای از فرشته‌هاست.[5]

به‌خاطر همین جایگاه بسیار بالای عفت است که حضرت فاطمه(س) در دعای خود یکی از چیزهایی را که از خداوند درخواست می‌کند، عفت است. چراکه نقش عفّت در تداوم و اعتلای جامعه اسلامی، نقشی بی‌بدیل است و در این میان، فرقی میان افراد جامعه اعمّ از زن و مرد نیست.

پی نوشت:
• [1]. اصفهانی، راغب؛ مفردات راغب، تهران، مکتبة المرتضویه، بی‌تا، ص339.
• [2]. نراقی، ملا احمد؛ معراج‌السعاده، تهران، امین ورشیدی، بی‌تا، ص243.
• [3]. موسوی خمینی، امام روح‌الله؛ شرح حدیث جنود عقل و جهل، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، 1377، چاپ اول، ج1، ص280.
• [4]. حرّ عاملی، محمدبن حسن؛ وسایل‌الشیعه، قم، مؤسسه آل‌البیت، 1409هق، ج15، ص251، باب وجوب العفه.
• [5]. نهج البلاغه، حکمت 474.