تالیفات سید علی سید مرتضی

تألیفات سید مرتضى

خداوند متعال به سید مرتضى ذوق و استعدادى سرشار داده بود و او نیز از این نعمت بزرگ الهى به خوبى بهره بردارى کرد و در نتیجه تلاش و کوشش در مدتى نه چندان طولانى هنرمندى صاحب قلم، شاعرى متعهّد، مجتهدى عارف، محقّقى توانا، اسلام شناسى ورزیده و آگاه و خدمتگزارى لایق و دلسوز براى اسلام و مسلمانان گردید. او علاوه بر داشتن مسئولیتهاى مهم اجتماعى و تربیت شاگردان تألیفات مهمى در زمینه فقه و اصول، تفسیر، علوم قرآن، کلام، حدیث و ادبیات به جامعه عرضه کرد که تعدادى از آنها در ایران و کشورهاى عربى چاپ و منتشر شده است و دانشمندان و ادبا از آنها استفاده مى کنند.

مرحوم علامه امینى درالغدیر نام 86 اثر او را بیان کرده^([1]) و مرحوم سید محسن امین نیز نام 89 کتاب وى را برشمرده و آنها را ستوده است.

یکى از کتابهاى وى دیوان معروف او با بیست هزار بیت است. او علاوه بر مقام علمى و اجتهاد داراى ذوق شعر و ادب بود و در زمان ایشان غیر از برادرش سید رضى شاعرى همانندش نبود.

کتاب دیگر او «امالى» است که در موضوع فقه و تفسیر و حدیث و شعر و فنون ادب است.

نکته مهمى که در تألیفات وى وجود دارد این است که در هر زمینه که وارد تحقیق شد سنگ تمام را گذاشته و آنچه در آن موضوع قابل بحث و تحقیق بوده بیان کرده است. از این رو بنیانگذار جمهورى اسلامى ایران حضرت امام خمینى در مورد کتاب «شافى» که در بحث امامت نگاشته شده، چنین فرموده است :

«کتاب شافى سید مرتضى عَلَم الهدى (متوفى در سال 436) که بهترین کتابها و مشهورترین مصنفات در این باب است در دسترس همه است که هرچه متأخرین درباره امامت نوشتند، کمتر از آن است که در شافى سید مرتضى تحقیق کرده است.»^([2])

نکته دیگر اینکه تعداد زیادى از کتابهاى او درباره مسائل آن روز جامعه و بعضى از آنها در پاسخ به سؤالات افراد در شهرهاى مختلف آن ایام بوده است همانند کتاب مسائل ناصریه، مسائل طرابلسیه، مسائل موصلیه، و... که نشان دهنده این است که آن بزرگوار با همه اشتغالات علمى و تربیت شاگردان، با مردم جامعه خود نیز ارتباط تنگاتنگ داشته و عالمى مردمى بوده است که به مسائل و مشکلات فکرى و اعتقادى آنان اهمیّت مى داد و به آنها رسیدگى مى کرده است.

[2] - کشف الاسرار، ص161.

منبع:فرهیختگان تمدن شیعه