دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

پیامدهای عُجب و خودپسندی در کلام امام هادی(ع)

No image
پیامدهای عُجب و خودپسندی در کلام امام هادی(ع)

سخن اندیشه

نویسنده: حجت الاسلام دکتر جواهری عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی

تاریخ: 15/6/1396

«عُجب» یکی از رذایل اخلاقی است که باید از آن رهایی یافت. امام علی النقی علیه‌السلام، در نکوهش «عُجب» و آثار آن فرموده‌اند: «الْعُجْبُ صارِفٌ عَنْ طَلَب الْعِلْمِ دَاعٍ إِلَی الغَمْطِ وَ الْجَهْلِ؛ عجب بازدارنده از طلب دانش و وادارکننده به کوچک‌شماری دیگران و جهل است.» (بحارالانوار، ج 78، ص 369) در این حدیث، سه پیامد ناگوار و زیانبار «عُجب» یادآوری شده است. عالم اخلاق، ملا مهدی نراقی، در تعریف عجب نوشته است: «هو استعظام نفسه لأجل ما یری لها من صفة کمال، سواء کانت له تلک الصفة فی الواقع ام لا، و سواء کانت صفة کمال فی نفس الامر ام لا و قیل: هو اعظام النعمة و الرکون الیها مع نسیان اضافتها الی المنعم؛ عُجب، بزرگ شمردن خویش است، به‌ خاطر صفت کمالی که برای نفس خود می‌بیند، چه آن صفت در واقع باشد و چه نباشد، چه آن صفت در حقیقت صفت کمال باشد و چه نباشد و گفته شده است که عُجب، بزرگ‌شماری نعمت و اعتماد به آن است با فراموشی اضافه و نسبت آن نعمت به منعم و نعمت دهنده.»(جامع السعادات، ج 1، ص 357) «عُجب» در واقع خودشیفتگی، خودبزرگ بینی، خودپسندی و از خودراضی بودن است که امکان دارد با تکبر و خود برتربینی و نپسندیدن دیگری نیز همراه باشد. امام هادی علیه‌السلام در این روایت اخلاقی، نقش «عُجب» را در بازدارندگی و وادارکنند‌گی انسان، تبیین کرده‌اند. توجّه و تفکر در اثر و نقش سَلبی و ایجابی «عُجب»، موجب حرکت در مسیر رهایی از «عُجب» خواهد شد. خودپسندی مانع از فراگیری دانش است و انسان را از یادگرفتن و آموختن علم باز می‌دارد. «عُجب» عامل توقف انسان‌ها و باز ایستادن آنان از جهاد علمی و کوشش در راه کسب دانش است. «عُجب» خودبسندگی، خودستایی، خودشگفتی و خودخواهی و عامل عقب ماندگی و از حرکت باز ماندن است. امام هادی علیه‌السلام در جمله «صَارِفٌ عَنْ طَلَب الْعِلْمِ»، فلسفه زشتی «عُجب» را از راه تبیین اثربازدارندگی آن، آموزش داده‌اند و همگان را، با روش بیان اثر بازدارندگی «عُجب»، به نبرد با آن برای رهایی از اثر منفی‌اش، فرا خوانده‌اند. آن حضرت در این رهنمود اخلاقی، اثر دعوت‌گری و واداشتگی «عُجب» را نیز تبیین فرموده اند. باید توجه داشت که «عُجب» اثر الزامی و ایجابی نیز دارد. جمله «دَاعٍ إِلَی الغَمْطِ وَ الْجَهْلِ» راز زشتی «عُجب» را آشکار می کند. غمط به معنای تحقیر کردن و کوچک شمردن دیگران و کفران نعمت و انکار حق است. «عُجب» انسان‌ها را به کوچک دانستن و کم شمردن دیگران و ترش‌رویی و اخم و برخورد تحقیرآمیز می‌کشاند. اثر دیگر خودبسندگی و خودستایی «عُجب»، جهل است.

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان کیمیای محبت اهل بیت (علیهم السلام)

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان کیمیای محبت اهل بیت (علیهم السلام) در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.
No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان شرط وصال امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان شرط وصال امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.
No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان رحمت الهی

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان رحمت الهی در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.
No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان خلیفة الله

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان خلیفة الله در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.
No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان محبت به اهل بیت(علیهم السلام)2

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان محبت به اهل بیت(علیهم السلام)2 در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.

پر بازدیدترین ها

No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان شرط وصال امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان شرط وصال امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.
No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان تولّی و تبرّی

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان تولّی و تبرّی در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.
No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان اهمیت یاد قیامت

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان اهمیت یاد قیامت در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.
No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان محبت به اهل بیت(علیهم السلام)2

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان محبت به اهل بیت(علیهم السلام)2 در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.
No image

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان کیمیای محبت اهل بیت (علیهم السلام)

سخنرانی استاد فرحزاد با عنوان کیمیای محبت اهل بیت (علیهم السلام) در رابطه با موضوع عقائد در این قسمت قرار دارد.
Powered by TayaCMS