تقوای فردی و اجتماعی

قال الله تبارک و تعالی: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ» آل عمران/102

در بیشتر آیات قرآن کریم به تقوای الهی اشاره شده و بندگان خدا بر حفظ تقوا و کسب آن در حد توان امر شده‌اند[1] تا حدی که از مؤمنان کسب بالاترین درجه‌ی تقوا خواسته شده است.[2] همچنین در برخی موارد به تقوای فردی و اجتماعی پرداخته شده به‌طوری‌که این نوع تقوا از صفات برجسته‌ی انبیاء الهی به شمار رفته است.

اگر مسلمانان با تقواى فردى و اجتماعى، گناه و فساد را از جامعه خود دور کنند، فلاح و سعادت آنها تضمین خواهد شد؛[3] همچنان‌که خدای متعال سه ویژگی خاص برای حضرت یحیی بیان نموده که مربوط به تقوای حضرت در برابر خالق و مخلوق است:

«وَ کانَ تَقِیًّا وَ بَرًّا بِوالِدَیْهِ وَ لَمْ یَکُنْ جَبَّاراً عَصِیًّا»[4]

«و او پرهیزگار بود! و او نسبت به پدر و مادرش نیکوکار بود و جبّار (و متکبّر) و عصیانگر نبود!»

در مرحله‌ی نخست تقوای فردی آن حضرت را نسبت با خالق خود بیان می‌کند، به این معنا که آن حضرت از محرمات و مناهی خدا اجتناب می‌کرد و بنده‌ای مطیع، مخلص و متقی بود. در مرحله‌ی دوم به تقوای خانوادگی آن بزرگوار اشاره نموده به این معنا که آن حضرت همواره برای پدر و مادرش خیر وسیعی داشت و با رفتار نیک و احسان بخش در خدمت آنها و در اطاعت آنها بود. در مرحله‌ی سوم تقوای اجتماعی آن جناب را نسبت با مخلوق خدا بیان می‌کند که هیچ موقع در برابر مردم اهل ظلم و گناه نبوده و آزارش به مردم نمی‌رسید؛ یعنی شخص مستکبر و زورگو نبود؛ بلکه همواره خیرخواه مردم بود و در برابر آنها تواضع داشت و با رأفت و مهربانی با مردم رفتار می‌کرد.

لذا خدای تبارک در برابر این سه امتیاز برجسته، در سه جایگاه حساس و وحشت زده برای ایشان کرامت، سلامت و امنیت بخشیده است:

«وَ سَلامٌ عَلَیْهِ یَوْمَ وُلِدَ وَ یَوْمَ یَمُوتُ وَ یَوْمَ یُبْعَثُ حَیًّا»[5]

«سلام بر او، آن روز که تولّد یافت، و آن روز که مى‌میرد، و آن روز که زنده برانگیخته مى‌شود!»

یعنی زندگی وی با سعادت شروع شده و زندگی برزخی او نیز قرین با سعادت بوده و روزی که دوباره زنده می‌شود، سعادتمند و در امنیت و سلامت کامل خواهد بود.[6]

پی نوشت:

[1]. تغابن/16.

[2]. آل‌عمران/102.

[3]. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران؛ تفسیر نمونه‌، تهران‌، دارالکتب الإسلامیة، 1374ش‌، چاپ اول، ج3، ص237.

[4]. مریم/13 و 14.

[5]. مریم/15.

[6]. طباطبایى(علامه)، سیدمحمدحسین؛ المیزان فى تفسیرالقرآن، قم‌، جامعه‌ى مدرسین حوزه علمیه قم، ‌1417ق،‌ چاپ پنجم، ج14، ص20 و 21، سایت اسراء، درس تفسیر قرآن کریم(سورۀ مریم ذیل آیات مربوطه) عبدالله جوادی آملی و طبرسى، فضل بن حسن‌؛ مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ‌1372ش، چاپ سوم، ج6، ص782.

جدیدترین ها در این موضوع

آدابی از عبودیت

از آداب عبودیت این است که جز قدرت حق، قدرتی را نپذیرند و جز ثنای حق و آنکه از اولیاء حق است، ثنای کسی را نگویند. 1 مهر 1397, 14:8

فهم و دریافت زبان قرآن

من امیدوارم که ما این حجاب جحود را از قلب‌هایمان برداریم و از خدای تبارک و تعالی بخواهیم که ما را آشنا کند به لسان قزآن. 1 شهریور 1397, 14:8

علت بعثت انبیاء

اگر برای هر علمی موضوعی است... علم همه انبیاء هم موضوعش انسان است ... 1 شهریور 1397, 14:8

ترک علاقه به دنیا

علائق را باید کم بکنید، علاقه‌ها باید کم بشود، طبیعتاً ماها از اینجا می‌رویم، علی ایّ حال چه علاقه قلبی به چیزی داشته باشیم یا نداشته باشیم فرقی به حال ما نمی‌کند. 29 مرداد 1397, 14:8

دعا روح عبودیت

اینهایی که از کتب ادعیه انتقاد می‌کنند برای این است که نمی‌دانند، جاهل‌انند، بیچاره‌اند که این کتب ادعیه چطور انسان را می‌سازد، این دعاهایی که از ائمه ما وارد شده است مثل کمیل، مناجات شعبانیه، دعای حضرت سیدالشهداء(ع) و دعای«سمات» اینها چه جور انسان را درست می‌کنند... 29 مرداد 1397, 14:8

پر بازدیدترین ها

افراط و تفریط قوه شهوت

افراط در قوه شهوت عبارت از آن است که عقل انسان مقهور شهوت شده و همّت مرد مصروف تمتّع از زنان و کنیزان گردد و از پیمودن راه آخرت محروم شود. 18 دی 1396, 15:16

اصول رذائل اخلاقی

در بیان صفات رذیله و اخلاق ناپسندیده روح که از اعمال سیّئه بدن و اعضا ناشى مى‌شود و در مقابل صفات حمیده و اخلاق پسندیده است 21 فروردین 1397, 12:50

اثر توبه برباطن اعمال

24 آبان 1393, 14:8

امراض بی درد روح

خدا نکند انسان به امراض بی درد مبتلا گردد، مرضهایی که درد دارد انسان را وادار می کند که در مقام علاج برآید، به دکتر و بیمارستان مراجعه کند، لیکن مرضی که بی درد است و احساس نمی شود بسیار خطرناک می باشد وقتی انسان خبردار می گردد که کار از کارگذشته است . 21 آبان 1396, 14:8