پوزیتیویسم منطقی LOGICAL POSITIVISM

كلمات كليدي : پوزيتيويسم منطقي، مذهب تحققي، اثبات گرايي، تحصل گرايي، آمپريسم منطقي، تجربه گرايي منطقي، نئوپوزيتيويسم، نحله‌هاي فكري و فلسف، اصحاف حلقه

در زبان فارسی علاوه بر تعبیر پوزیتیویسم منطقی، برابر نهاده‌هایی چون مذهب تحققی، اثبات گرایی، و تحصل گرایی منطقی، به این نحله فکری اشاره دارد. آمپریسم منطقی (تجربه گرایی منطقی ) و نئوپوزیتیویسم نیز نام‌های مترادف این مکتب هستند. واژه positive به معانی مختلفی از جمله ، مثبت، محصل و واقعی به کار می‌رود.

این مکتب یکی از بحث انگیزترین رهیافت‌ها و نحله‌های فکری و فلسفی در قرن بیستم بوده است. جاذبه و دافعه این نهضت پرحرارت علمی در اروپا و آمریکا متفکران بزرگی را به خود درگیر کرده بود.

پوزیتویسم منطقی در واقع صورت جدید پوزیتیویسم است. پوزیتیویسم قرن نوزدهمی عبارت از یک رهیافت یا نظام فلسفی بود که یگانه مبدا معرفت‌های معتبر در علوم (علوم طبیعی و اجتماعی) را تجربه‌های حسی و روش ریاضی منطقی می‌دانست. اما پوزیتیویسم قرن بیستمی علاوه بر این دیدگاه، معتقد به اصل تحقیق پذیری (اثبات پذیری یا درستی آزمایی) است. در واقع مدعای کانونی این مکتب همین اصل است. بنابراین اصل، احکام و قضایا سه گونه‌اند:

1. قضایای صوری یا تحلیلی (شامل قضایای ریاضی و منطق)؛

2. قضایای علمی (شامل احکام مشاهده پذیر و تجربی )؛

3. قضایای مهمل و بی معنی (تقریبا" در برگیرنده همه معارف فلسفی، الاهیاتی، اخلاقی و ...) . بر اساس این اصل حوزه‌های وسیعی از معارف و تقریبا" همه گزاره‌های ادیان و فلسفه و ... به عنوان گزاره‌هایی بی معنا و مهمل محسوب شد.

اصحاف حلقه وین - که بنیانگذاران این مکتبند- به اتکای دستاوردهای خیرکننده دانش بشری و غرور علمی پیدا آمده از آن، اکثر تلاش‌ها و مساعی معرفتی تاریخ اندیشه را رنج ضایع و سعی باطل قلمداد کردند. به عقیده آنها حوزه معرفت یکسره در تصرف علم است و علم برای توصیف تمامی زوایا و خبایای جهان تواناست. در واقع می‌توان پوزیتیویسم را چه در هیات قدیم و چه در صورت بندی نوین شکل فلسفی و مکتبی شده روحیه و رویه علم گرایی (سیانتیسم) دانست. علم گرایی یا به تعبیری علم زدگی، یک طرز تلقی و روحیه است که روش علوم طبیعی را برای تحقیق در تمامی عرصه‌های معرفت کافی و لایق می‌شمارد. اساسا" علوم طبیعی در نگاه پوزیتیویست‌ها از ارج و احترام زایدالوصفی برخوردارند. وجه تسمیه این مکتب به پوزیتیویسم منطقی استفاده آن از علوم محصل (تجربی) و منطق این مکتب پرهیاهوی فلسفی به رغم باریک اندیشی‌ها و با وجود تخریب‌های روا و ناروایی که انجام داد، اما در معرض آسیب‌های جدی از جانب نقدها و اعتراض‌ها قرار گرفت و اصول آن در صورت بندی‌های اولیه، عمر درازی نیاورد.

جدیدترین ها در این موضوع

آدابی از عبودیت

از آداب عبودیت این است که جز قدرت حق، قدرتی را نپذیرند و جز ثنای حق و آنکه از اولیاء حق است، ثنای کسی را نگویند. 1 مهر 1397, 14:8

فهم و دریافت زبان قرآن

من امیدوارم که ما این حجاب جحود را از قلب‌هایمان برداریم و از خدای تبارک و تعالی بخواهیم که ما را آشنا کند به لسان قزآن. 1 شهریور 1397, 14:8

علت بعثت انبیاء

اگر برای هر علمی موضوعی است... علم همه انبیاء هم موضوعش انسان است ... 1 شهریور 1397, 14:8

ترک علاقه به دنیا

علائق را باید کم بکنید، علاقه‌ها باید کم بشود، طبیعتاً ماها از اینجا می‌رویم، علی ایّ حال چه علاقه قلبی به چیزی داشته باشیم یا نداشته باشیم فرقی به حال ما نمی‌کند. 29 مرداد 1397, 14:8

دعا روح عبودیت

اینهایی که از کتب ادعیه انتقاد می‌کنند برای این است که نمی‌دانند، جاهل‌انند، بیچاره‌اند که این کتب ادعیه چطور انسان را می‌سازد، این دعاهایی که از ائمه ما وارد شده است مثل کمیل، مناجات شعبانیه، دعای حضرت سیدالشهداء(ع) و دعای«سمات» اینها چه جور انسان را درست می‌کنند... 29 مرداد 1397, 14:8

پر بازدیدترین ها

افراط و تفریط قوه شهوت

افراط در قوه شهوت عبارت از آن است که عقل انسان مقهور شهوت شده و همّت مرد مصروف تمتّع از زنان و کنیزان گردد و از پیمودن راه آخرت محروم شود. 18 دی 1396, 15:16

اصول رذائل اخلاقی

در بیان صفات رذیله و اخلاق ناپسندیده روح که از اعمال سیّئه بدن و اعضا ناشى مى‌شود و در مقابل صفات حمیده و اخلاق پسندیده است 21 فروردین 1397, 12:50

اثر توبه برباطن اعمال

24 آبان 1393, 14:8

امراض بی درد روح

خدا نکند انسان به امراض بی درد مبتلا گردد، مرضهایی که درد دارد انسان را وادار می کند که در مقام علاج برآید، به دکتر و بیمارستان مراجعه کند، لیکن مرضی که بی درد است و احساس نمی شود بسیار خطرناک می باشد وقتی انسان خبردار می گردد که کار از کارگذشته است . 21 آبان 1396, 14:8