غرب و رابطه ایمان و عقل

24 فروردین 1387, 0:0

سارا محمدى نژاد ایمان و عقل مسئله بسیار مهمى بوده و هنوز هم هست. هنوز هم آنچه شما در بحث‌هاى کلامى شاهد هستید و از آن سو ترجمه مى‌شود و مى‌آید گرفتار بحران ایمان است. این بحران ایمان مربوط به غرب است و در کشور ما اصلا موضوعیت ندارد. شما نمى‌توانید بفهمید معناى بحران ایمان یعنى چه؟ من نمى‌توانم بفهمم؟ زیرا ما هنوز در پروسه ایمان سیر مى‌کنیم...

ایمان و عقل مسئله بسیار مهمى بوده و هنوز هم هست. هنوز هم آنچه شما در بحث‌هاى کلامى شاهد هستید و از آن سو ترجمه مى‌شود و مى‌آید گرفتار بحران ایمان است. این بحران ایمان مربوط به غرب است و در کشور ما اصلا موضوعیت ندارد. شما نمى‌توانید بفهمید معناى بحران ایمان یعنى چه؟ من نمى‌توانم بفهمم؟ زیرا ما هنوز در پروسه ایمان سیر مى‌کنیم و حتى اگر آدمى باشد که در جامعه ما نماز نخواند به هرحال باورهایى در او وجود دارد. بحران ایمان مربوط به زمانى است که کسى خودش را در صحراى وحشتناک و ظلمانى بى‌ایمانى ببیند. ممکن است در ظاهر رفتار آحاد جامعه ما رگه‌هایى از عدم تقید به شعائر وجود داشته باشد ولى باطنا چارچوب تصورشان، چارچوب دینى و ایمانى است. بحران ایمان موضوع ما نیست باید دهه‌ها طول بکشد تا ما گرفتار بحران ایمان شویم. درست است در بعضى از افراد ممکن است موضوعیت پیدا کرده باشد ولى حرکت اجتماع مبتنى بر بى‌ایمانى نیست. اگر به ماه رمضان نگاه کنید، به تاسوعا و عاشورا نگاه کنید، به مناسبت‌ها نگاه کنید، رفتار عموم جامعه و خانواده‌ها را نگاه کنید هنوز اثرى از بحران ایمان نداریم. در هر حال پس از دوران عقل‌‌گرایى اولیه در یونان باستان حالا ایمان وارد میدان شده بود.ایمان یک مقوله ماورایى قابل دیدن نبود. نه فرشتگان را مى‌شد دید نه خدا را با این چشم سر مى‌شد دید و دو، دوتا چهارتاى عقلى کرد، نه آنچه در کتب عهد عتیق و عهد جدید آمده بود قابل تبیین بود. صرفا گفته مى‌شد باید به اینها ایمان و اعتقاد داشته باشید. پنبه عقل را هم که زده بودند و مى‌گفتند حق ندارید با گزاره‌هاى عقلانى وارد این مقوله شوید. دست و پاى هرکس را که این‌گونه عمل کرده بود بریدند، دانشمندان را تکفیر کردند و از بالاى برج‌ها پایین انداختند و سوزاندند. در کلیسا دادگاه‌هاى تفتیش عقاید راه انداختند. لذا به تدریج تفکرى در آنجا بسط پیدا کرد مبنى بر اینکه کلیسا قادر نیست از ایمان دفاع عقلانى کند و در نتیجه ایمان در مقابل عقل قرار گرفت. گروه‌هاى فکرى به سه دسته تقسیم شدند. گروهى معتقد بودند که عقل باید به نفع ایمان کنار رود، گروه دیگر مى‌گفتند ایمان باید به نفع عقل کنار رود، گزاره سومى هم بود که تقریبا هر دو را برابر مى‌دانست. هیچ‌کدام از این سه گروه نیز نتوانستند دلیل محکمى ارائه کنند که قابل پذیرش باشد. فلسفه این دوران چون قابل دفاع نبود به نام اسکولاستیک معروف گردید. (مدرسی) اسکول یعنى مدرسه. اسکولاستیک یعنى مدرسی. یعنى چیزى که بیان شده و بقیه مجبورند یاد بگیرند. در مدرسه خیلى تفکر و تعقل وجود ندارد. شما به‌عنوان دانش‌آموز- نه به‌عنوان دانشجو- فقط مطالب را مى‌آموزید. دانشمندان براى سنین نوجوانى و کودکی، شان تعفل و تفکر قائل نیستند چون تازه فرد زندگى را تجربه مى‌کند. از این جهت به مدارس این مقطع مى‌گویند اسکول یعنى چیزهایى که افراد نمى‌توانند در حقانیتشان تردید کنند، آنها مى‌آموزند. یک بچه ابتدایى با راهنمایى نمى‌تواند بر سر یک فرمول ریاضى یا نحوه چینش کلمات یک بیت شعر شک کند، نهایتا مى‌تواند اینها را خوب بفهمد و نمره 20 بگیرد. نگاه مکتب فلسفى دوران قرون وسطى در این حد است. مى‌گویند شما بیشتر از این نمى‌توانید جلو بروید. نهایتا مى‌توانید رشد کنید و یک مکتب فکرى هماهنگ و منطبق با ما به وجود آورید.

روزنامه رسالت

مطلب مکمل

کتاب نقد فمینیسم از منظر نویسندگان غرب

کتاب «نقد فمینیسم از منظر نویسندگان غرب» مجموعه مقالاتی است که در فضای جامعه غرب در انتقاد از ابعاد نظری و عملی فمینیسم نگاشته شده است. 15 فروردین 1397, 23:32

جدیدترین ها در این موضوع

رزق حلال

امام صادق (ع) قرمودند: «ترک یک لقمه‌ حرام‌ نزد خدا، محبوب تر است از هزار رکعت نماز مستحبی.» (بحار الأنوار (ط ـ بیروت)، ج‌90، ص373) 1 مهر 1397, 0:0

نفاق

امیرالمؤمنین علی (ع):«از نفاق دوری کن، به درستی که فرد دو رو نزد خداوند متعال دارای جایگاه و منزلت نیست.» (شرح آقا جمال خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم، ج‌2، ص304) 1 مهر 1397, 0:0

عفت در کلام امیرالمومنین(ع)

حضرت علی(ع) فرمودند: «هرکس اعضا و جوارح خویش را از حرام بازدارد، اخلاقش نیکو می گردد.» (شرح آقا جمال خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم، ج‌5، ص432). 1 شهریور 1397, 0:0

دوری از موضع تهمت

امام صادق (ع) فرمودند: هرگاه مؤمن به برادر [دینی] خود تهمت بزند، ایمان در قلب او از میان می‌رود، هم چنان که نمک در آب، ذوب می‌شود. (مشکاةالأنوار فی غررالأخبار، طبرسی، علی بن حسن، ص319) 1 شهریور 1397, 0:0

قناعت

حضرت علی (ع) فرمودند: «به جستجوی بی‌نیازی برخاستم، آن را جز در قناعت نیافتم؛ همواره قناعت کنید، تا بی‌نیاز باشید.» (جامع الأخبار (للشعیری)، محمد بن محمد،ص123) 1 شهریور 1397, 0:0

پر بازدیدترین ها

امام حسین (ع): «الناسُ عبیدُ الدنیا و الدین لعق علی السنتهم یحوطونه مادرَّت معایشُهم فاذا مُحَّصوا بالبلاء قَلَّ الدَیّانون»

«مردم بندۀ دنیایند و دین بر زبانشان می‌چرخد و تا وقتی زندگی‌هاشان بر محور دین بگردد، در پی آنند، امّا وقتی به وسیلۀ «بلا» آزموده شوند، دینداران اندک می‌شوند.» 28 بهمن 1386, 0:0

قالَ رَسُولُ اللّهِ (صلّى اللّه علیه و آله):«اِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام حَرارَةً فى قُلُوبِ الْمُؤمنینَ لا تَبْرُدُ اَبَداً.»

پیامبر اکرم (صلّى اللّه علیه و آله) فرمود: «براى شهادت حسین علیه السلام ، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤمنان است که هرگز سرد و خاموش نمی‌شود.» (جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 556) 21 دی 1386, 0:0

عن ابی عبد الله (علیه‌السّلام) قال: قال امیرالمؤمنین(ع):«إن الله جمیلٌ یُحِبُّ الجمال، و یُحِبُّ اَنْ یَری اَثَر النِعمة علی عَبْدِه»

امام صادق (علیه‌السّلام) از جدّ گرامیش علی (علیها‌السّلام) روایت کرده است که فرمود: «خداوند جمیل است و جمال و زیبایی را دوست دارد و همچنین دوست دارد که اثر نعمت‌های خود را در مردم مشاهده نماید» (کافی، ج6، ص 438) 15 مهر 1396, 15:48

از حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) روایت شده است:

«زمین از سه چیز به درگاه خدا ناله و فریاد می‌کند: از خون حرامی که بر آن ریخته شود؛ غسلی که از زنا بر روی آن انجام شود و خوابیدن پیش از طلوع آفتاب» (حلیة المتقین، ص 126) 22 مهر 1396, 11:30

زینب کبری (س): «فَکِد کَیْدک وَاسْعَ سَعْیک و ناصِبْ جُهْدَک فوالله لا تمحُو ذکرنا و لا تُمیتُ وَحْیَنا»

زینب کبری (س): «هر چه می‌توانی نقشه بکش و تلاش کن و بکوش، به خدا سوگند یاد ما محو شدنی نیست و وحیِ ما را هم نمی‌توانی از میان برداری».(مقتل الحسین مکرّم،‌ ص 464) 29 بهمن 1386, 0:0