پرسش و پاسخ:‌ مصاديق فتنه

پرسش:
مصاديق فتنه در قرآن را معرفی کنيد؟
پاسخ:
در قرآن کريم، فتنه با بيست گونه استعمال، شصت بار تکرار شده و کمتر از يک چهارم آن به طور مشخص معناي آزمايش دارد. گاه فتنه به معناي آزمايش و گاه به معناي اسباب آزمايش به کار رفته است.
قرآن کريم سه چيز را فتنه و وسيله آزمايش معرفي مي کند:

اموال و فرزندان
«و بدانيد که اموال و اولاد شما وسيله آزمايشند.» (انفال ۲۸)
«جز اين نيست که اموال و اولاد شما وسيله آزمايشند.» (تغابن ۱۵)
2- شرّ و نيکي
«و با خير و شرّ شما را امتحان مي کنيم.» (انبياء ۳۵(
3- بعضي وسيله آزمايش بعضي ديگر
«و بعضي از شما را وسيله آزمايش بعضي ديگر قرار داديم.» (فرقان ۲۰)
«و اين چنين بعضي از آنها را با بعضي ديگر آزموديم.» (انعام ۵۳(
در آيات متعدد ديگري نيز فتنه به معناي آزمايش استعمال شده است. برخي از اين موارد عبارتند از:
«مأموران دوزخ را جز فرشتگان قرار نداديم و تعداد آنها را جز براي آزمايش کافران معين نکرديم.» (مدثر ۳۱(
سياق آيه شهادت مي دهد بر اين که مردم بعد از شنيدن آيه قبل که درباره عدد خازنان دوزخ بوده، درباره خازنان بگومگو کرده اند، در نتيجه آيه نازل شد. )طباطبايي،الميزان،۱۳۶۳،ج۲۰، ص۲۷۹(
«و آنچه را به دو فرشته هاروت و ماروت در بابل نازل شده ياد مي دادند و آن دو ملک به هيچ کس چيزي نياموختند؛ مگر آن که به او مي گفتند که کار ما فتنه و امتحان است.» (بقره ۱۰۲)
«و من نمي دانم شايد اين مأجرا آزمايشي براي شماست.» (انبياء ۱۱۱)
«تا اين که خداوند القاي شيطان را آزموني براي آنها که در قلبشان بيماريست، قرار دهد.»(حج ۵۳)
«ما «ناقه» را براي آزمايش آنها مي فرستيم.» (قمر ۲۷(
«و گمان کردند آزمايشي در کار نيست، در نتيجه کور و کر شدند.»(مائده ۷۱)
«انسان چنين است که وقتي گرفتار مي شود ما را مي خواند و همين که نعمتي به او ارزاني مي داريم، مي گويد اين از علم خودم به دست آمده، ليکن همين نعمت، فتنه و آزمايش اوست.» (زمر ۴)
آنچه مسلم است اين که «کشتن مشرکان در ماه حرام اگرچه گناه است، ولي شرک و کفر آنها به خدا و پيامبر مهم تر و شرّ و گناهش بيشتر است. علت اين که از شرک و کفر به فتنه تعبير شده اين است که کفر به هلاکت و بدبختي مي کشاند و فتنه آن چيزي است که باعث بدبختي و هلاکت است.
«داوود فهميد که ما با اين صحنه او را آزموديم، پس طلب آمرزش کرد.» (ص ۲۴)
«ما آن (شجره زقوم) را براي ستمکاران مايه آزمايش قرار داديم.» (صافات ۶۳(
«ما آن رويايي که به تو نشان داديم فقط براي آزمايش مردم بود.» (اسرا ۶۰(
«و نجاتت داديم از غم و امتحانت کرديم امتحاني دقيق»(طه ۴۰ ([خطاب به حضرت موسی]
در تمامي موارد مذکور، بحث هاي مفصل تفسيري و شأن نزول هر يک در کتب تفاسير بيان شده که جاي تأمل دارد؛ زيرا هر يک از اين موارد که به معناي آزمايش و يا اسباب آزمايش مي باشند، بي شک در زندگي بندگان رخ مي دهند و آشنايي با آنها شايد به پيروزي در امتحانات و آزمايش هاي الهي بينجامد که در واقع «فتنه خداوندي» هستند و با حکمتي ويژه از خداوند سر زده اند.
در مواردي که فتنه به معناي آزمايش در قرآن استعمال شده است، مورد جالب توجهي وجود دارد که در آن خداوند آب را فتنه معرفي مي کند.
«ما ايشان را آبي گوارا و زياد مي چشانيم تا در آن آزمايش شان کنيم.» (جن ۱۷ – ۱۶(

روزنامه كيهان، شماره 21164 به تاريخ 31/6/94، صفحه 8(معارف)

جدیدترین ها در این موضوع

رزق حلال

امام صادق (ع) قرمودند: «ترک یک لقمه‌ حرام‌ نزد خدا، محبوب تر است از هزار رکعت نماز مستحبی.» (بحار الأنوار (ط ـ بیروت)، ج‌90، ص373) 1 مهر 1397, 0:0

نفاق

امیرالمؤمنین علی (ع):«از نفاق دوری کن، به درستی که فرد دو رو نزد خداوند متعال دارای جایگاه و منزلت نیست.» (شرح آقا جمال خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم، ج‌2، ص304) 1 مهر 1397, 0:0

عفت در کلام امیرالمومنین(ع)

حضرت علی(ع) فرمودند: «هرکس اعضا و جوارح خویش را از حرام بازدارد، اخلاقش نیکو می گردد.» (شرح آقا جمال خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم، ج‌5، ص432). 1 شهریور 1397, 0:0

دوری از موضع تهمت

امام صادق (ع) فرمودند: هرگاه مؤمن به برادر [دینی] خود تهمت بزند، ایمان در قلب او از میان می‌رود، هم چنان که نمک در آب، ذوب می‌شود. (مشکاةالأنوار فی غررالأخبار، طبرسی، علی بن حسن، ص319) 1 شهریور 1397, 0:0

قناعت

حضرت علی (ع) فرمودند: «به جستجوی بی‌نیازی برخاستم، آن را جز در قناعت نیافتم؛ همواره قناعت کنید، تا بی‌نیاز باشید.» (جامع الأخبار (للشعیری)، محمد بن محمد،ص123) 1 شهریور 1397, 0:0

پر بازدیدترین ها

امام حسین (ع): «الناسُ عبیدُ الدنیا و الدین لعق علی السنتهم یحوطونه مادرَّت معایشُهم فاذا مُحَّصوا بالبلاء قَلَّ الدَیّانون»

«مردم بندۀ دنیایند و دین بر زبانشان می‌چرخد و تا وقتی زندگی‌هاشان بر محور دین بگردد، در پی آنند، امّا وقتی به وسیلۀ «بلا» آزموده شوند، دینداران اندک می‌شوند.» 28 بهمن 1386, 0:0

قالَ رَسُولُ اللّهِ (صلّى اللّه علیه و آله):«اِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام حَرارَةً فى قُلُوبِ الْمُؤمنینَ لا تَبْرُدُ اَبَداً.»

پیامبر اکرم (صلّى اللّه علیه و آله) فرمود: «براى شهادت حسین علیه السلام ، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤمنان است که هرگز سرد و خاموش نمی‌شود.» (جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 556) 21 دی 1386, 0:0

عن ابی عبد الله (علیه‌السّلام) قال: قال امیرالمؤمنین(ع):«إن الله جمیلٌ یُحِبُّ الجمال، و یُحِبُّ اَنْ یَری اَثَر النِعمة علی عَبْدِه»

امام صادق (علیه‌السّلام) از جدّ گرامیش علی (علیها‌السّلام) روایت کرده است که فرمود: «خداوند جمیل است و جمال و زیبایی را دوست دارد و همچنین دوست دارد که اثر نعمت‌های خود را در مردم مشاهده نماید» (کافی، ج6، ص 438) 15 مهر 1396, 15:48

از حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) روایت شده است:

«زمین از سه چیز به درگاه خدا ناله و فریاد می‌کند: از خون حرامی که بر آن ریخته شود؛ غسلی که از زنا بر روی آن انجام شود و خوابیدن پیش از طلوع آفتاب» (حلیة المتقین، ص 126) 22 مهر 1396, 11:30

زینب کبری (س): «فَکِد کَیْدک وَاسْعَ سَعْیک و ناصِبْ جُهْدَک فوالله لا تمحُو ذکرنا و لا تُمیتُ وَحْیَنا»

زینب کبری (س): «هر چه می‌توانی نقشه بکش و تلاش کن و بکوش، به خدا سوگند یاد ما محو شدنی نیست و وحیِ ما را هم نمی‌توانی از میان برداری».(مقتل الحسین مکرّم،‌ ص 464) 29 بهمن 1386, 0:0