دانشنامه پژوهه بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی

حکمت 250 نهج البلاغه : صدقه و توانگرى

حکمت 250 نهج البلاغه موضوع "صدقه و توانگرى" را مطرح می کند.
No image
حکمت 250 نهج البلاغه : صدقه و توانگرى

متن اصلی حکمت 250 نهج البلاغه

موضوع حکمت 250 نهج البلاغه

ترجمه مرحوم فیض

ترجمه مرحوم شهیدی

شرح ابن میثم

ترجمه شرح ابن میثم

شرح مرحوم مغنیه

شرح شیخ عباس قمی

شرح منهاج البراعة خویی

شرح لاهیجی

شرح ابن ابی الحدید

شرح نهج البلاغه منظوم

متن اصلی حکمت 250 نهج البلاغه

250 وَ قَالَ عليه السلام إِذَا أَمْلَقْتُمْ فَتَاجِرُوا اللَّهَ بِالصَّدَقَةِ

موضوع حکمت 250 نهج البلاغه

صدقه و توانگرى

(اخلاقى، اقتصادى)

ترجمه مرحوم فیض

250- امام عليه السّلام (در ترغيب ببخشش در راه خدا) فرموده است

1- هرگاه تنگدست شديد بصدقه دادن (به مستمندان) با خدا سودا كنيد (هر اندازه مى توانيد در راه او انفاق نمائيد كه صدقه بوسيله توانگر شدن است چنانكه جلوگير از بلاها و گرفتاريها و پيشآمدها است).

( ترجمه وشرح نهج البلاغه(فيض الاسلام)، ج 6 ص 1201)

ترجمه مرحوم شهیدی

258 [و فرمود:] چون تنگدست شديد به صدقه دادن با خدا سودا كنيد.

( ترجمه مرحوم شهیدی، ص 403)

شرح ابن میثم

244- و قال عليه السّلام:

إِذَا أَمْلَقْتُمْ فَتَاجِرُوا اللَّهَ بِالصَّدَقَةِ

اللغة

و الإملاق: الفقر.

المعنى

و قد مرّ أنّ الصدقة تعدّ للمزيد من فضل اللّه. فأمر الفقراء أن يتصدّقوا بما عساه يقع في أيديهم و لو بشقّ تمرة ليستعدّوا بذلك لإفاضة فضل اللّه، و رغّبهم في ذلك بذكر التجارة و هى استعارة لاستعاضة ما يحصل عمّا يبذل. و الفقراء أولى باستجلاب الرزق بالصدقة من الأغنياء لانفعال القلوب لهم و رقّتها عليهم و لما يسبق إلى أذهان الخلق أنّ ذلك منهم عن إخلاص دون الأغنياء.

( شرح ابن میثم، ج 5 ص 370)

ترجمه شرح ابن میثم

244- امام (ع) فرمود:

إِذَا أَمْلَقْتُمْ فَتَاجِرُوا اللَّهَ بِالصَّدَقَةِ

لغت

املاق: تنگدستى

ترجمه

«هرگاه تنگدست شديد با دادن صدقه، با خدا معامله كنيد»

شرح

قبلا گذشت كه صدقه دادن باعث فزونى لطف خدا مى گردد. اين است كه به فقرا دستور مى دهد تا به هر مقدارى كه دسترسى دارند- اگر چه به نيم خرمايى باشد- صدقه بدهند، تا بدين وسيله جهت افاضه لطف خدا آمادگى پيدا كنند. و در اين عبارت با كلمه تجارت- كه استعاره آورده است براى گرفتن چيزى به جاى آنچه مى دهد- آنان را وادار به دادن صدقه كرده است. و تهيدستان از ثروتمندان به جلب روزى به وسيله دادن صدقه سزاوارترند براى اين كه دلها بيشتر براى آنها متأثر مى شود و بر آنها رقّت مى كند، و از طرفى چون در فكر مردم اين طور مى گذرد كه صدقه دادن اينان از روى اخلاص است نه ثروتمندان.

( ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5 ص 628 و 629)

شرح مرحوم مغنیه

257- إذا أملقتم فتاجروا اللّه بالصّدقة.

المعنى

من افتقر و ضاقت عليه سبل الرزق فليتصدق و لو بلقمة من قرصه على معدة خاوية، فإن الصدقة مفتاح الرزق. و تقدم الكلام عن ذلك في الحكمة 6 و 136.

و قال الشيخ محمد عبده: «هاهنا سر لا يعلم» و قد يكون السر هو مجرد التوكل على اللّه و الانقطاع اليه بصدق و إخلاص، و عدم اليأس من فضله و رحمته، و من توكل عليه كفاه.

( فی ضلال نهج البلاغه، ج 4 ص 370)

شرح شیخ عباس قمی

53- إ ذا أملقتم فتاجروا اللّه بالصّدقة. الإملاق: الفقر. قال تعالى: وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ. قال بعض الشعراء في حقّ أمير المؤمنين عليه السلام يذكر فيه تصدّقه عليه السلام بقرص الخبز، و إعادة الشمس عليه عليه السلام و لقد أجاد فيما أفاد:

جاد بالقرص و الطّوى مل ء جنبيه ، و عاف الطعام و هو سغوب

فأعاد القرص المنير عليه القرص

و المقرض الكرام كسوب

( شرح حکم نهج البلاغه شیخ عباس قمی، ص 60)

شرح منهاج البراعة خویی

الثامنة و الاربعون بعد المائتين من حكمه عليه السّلام

(248) و قال عليه السّلام: إذا أملقتم فتاجروا اللَّه بالصّدقة.

اللغة

(الاملاق): الفقر يقال: أملق إملاقا إذا افتقر و احتاج- مجمع البحرين.

المعنى

قد ذكر في غير واحد من الأخبار أنّ الصدقة تقع على يد اللَّه قبل أن تصل إلى يد الفقير، و قد وعد اللَّه في كتابه بالتعويض عليها أضعافا مضاعفة و أثبته كقرض عليه فقال تعالى «11- الحديد- : «مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ وَ لَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ».

قال الشارح المعتزلي: «و جاء في الأثر أنّ عليّا عليه السّلام عمل ليهودي في سقي نخل له في حياة رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله بمدّ من شعير، فخبزه قرصا، فلمّا همّ أن يفطر عليه أتاه سائل يستطعم فدفعه إليه فبات طاويا و تاجر اللَّه تعالى بتلك الصّدقة انتهى.

الترجمة

فرمود: چون بسيار تنگدست شديد بوسيله صدقه دادن با خدا معامله كنيد.

  • چون كه گشتى فقير و بيچاره دل بسودا سپار يكباره
  • هر چه دارى همه تصدّق كنعوض نقد از خدا بستان

( منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه(الخوئی) ج 21 ص328و329)

شرح لاهیجی

(291) و قال (- ع- ) اذا املقتم فتاجروا اللّه بالصّدقة يعنى گفت (- ع- ) كه هرگاه فقير گشتيد پس معامله كنيد با خدا بصدقه دادن يعنى بقدر وسع انفاق كنيد زيرا كه صدقه باعث توانگر شدنست

( شرح نهج البلاغه (لاهیجی) ص 314)

شرح ابن ابی الحدید

255: إِذَا أَمْلَقْتُمْ فَتَاجِرُوا اللَّهَ بِالصَّدَقَةِ قد تقدم القول في الصدقة- . و قالت الحكماء- أفضل العبادات الصدقة لأن نفعها يتعدى- و نفع الصلاة و الصوم لا يتعدى- . و

جاء في الأثر أن عليا ع- عمل ليهودي في سقي نخل له- في حياة رسول الله ص بمد من شعير- فخبزه قرصا فلما هم أن يفطر عليه- أتاه سائل يستطعم فدفعه إليه- و بات طاويا و تاجر الله تعالى بتلك الصدقة- فعد الناس هذه الفعلة من أعظم السخاء- و عدوها أيضا من أعظم العبادة

- . و قال بعض شعراء الشيعة يذكر إعادة الشمس عليه- و أحسن فيما قال-

جاد بالقرص و الطوى مل ء جنبيه و عاف الطعام و هو سغوب

فأعاد القرص المنير عليه القرص

و المقرض الكرام كسوب

( شرح نهج البلاغة(ابن أبي الحديد)، ج 19 ، صفحه ى 101)

شرح نهج البلاغه منظوم

[249] و قال عليه السّلام:

إذا أملقتم فتاجروا اللّه بالصّدقة

ترجمه

بهنگامى كه تهى دست شديد، با دادن صدقه با خدا بتجارت كار كنيد (كه خدا يك را ده عوض مى دهد و در روزى را بر روى او مى گشايد).

نظم

  • تهى دستى بهنگامى كه رو كردنشست از فقر بر رخساره ات گرد
  • مبادا از مردمان گوئى تملّقبراه حق بده قدرى تصدّق
  • ز دور چرخ اگر ديدى خسارتبايزد با تصدّق كن تجارت
  • بكن ايثار و سودا با خدا كندر روزى بروى خويش وا كن
  • بلا را چاره باشد جود و انفاقبزهر سختى است انفاق ترياق

( شرح نهج البلاغه منظوم، ج 10 ص 27 و 28)

منبع:پژوهه تبلیغ

این موضوعات را نیز بررسی کنید:

جدیدترین ها در این موضوع

پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی بخش سوم و پایانی

پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی بخش سوم و پایانی

اشاره: «پیشنهاد اصلاح و حذف موادی از قانون مدنی ) مواد ۸۲۶ الی ۱۲۵۱)» عنوان مقاله‌ای است که بخش دوم آن در شماره قبلی صفحه حقوقی اطلاعات چاپ شد. بخش سوم و پایانی این مقاله را می‌خوانیم.
چرا امام رضا(ع) در طوس مدفون است؟

چرا امام رضا(ع) در طوس مدفون است؟

اوضاع کشورهای اسلامی در عهد مأمون بسیار آشفته و نگران کننده بود و شکلگیری نهضت علویان که عکسالعمل سختگیریهای خلفای عباسی به خصوص هارونالرشید بود، مأمون را به فکر و چارهاندیشی واداشت تا با دست زدن به اقدامات تازه جنبش به وجود آمده را به آرامش و سکون مبدل کند.
چرا امام‌حسن(ع) فرمان صلح و امام‌حسین(ع) فرمان جهاد دادند؟

چرا امام‌حسن(ع) فرمان صلح و امام‌حسین(ع) فرمان جهاد دادند؟

موضوع فرمان صلح امام حسن (ع) و فرمان جهاد و شهادت امام حسین (ع) دو رویدادی است که به اقتضای زمان رخ داد و مشابه آن در زمان پیامبر (ص) وجود داشت، اما در هر دو مقطع تاریخ بسیاری از مسلمانان تقوا پیشه نکردند و از فرمان معصوم سرپیچی کردند.
چرایی وجوب حکومت اسلامی

چرایی وجوب حکومت اسلامی

بر اساس آموزه‌های قرآن، وجوب حکومت اسلامی الزامآور است تا بتواند احکام الهی را هم چون اقامه نماز، گرفتن زکات، اجرای قوانین قضایی و مانند آنها را اجرایی کند؛ زیرا هر گونه قضاوتخواهی از طاغوت حرام بوده و ولایت طاغوت باطل است و لازم است به جای طاغوت به ولایت غیر طاغوت تن داد که ولایت الهی است.(بقره، آیه 257؛ نساء، آیه 76)
چه مواقعی مراجعه به پزشکی قانونی الزامی است؟

چه مواقعی مراجعه به پزشکی قانونی الزامی است؟

بسیاری نمی‌دانند که مثلاً چه زمانی باید به پزشکی قانونی مراجعه کرد و چه مدارکی را باید به همراه برد؟ آیا فرد می‌تواند رأساً برای گرفتن طول درمان یا هر موضوع دیگری که مراجعه به پزشکی قانونی را الزامی می‌کند، به مراکز مربوط مراجعه کند؟

پر بازدیدترین ها

آشنایی با تفاوت‌های حقوقی مباشرت، معاونت و مشارکت در جرم

آشنایی با تفاوت‌های حقوقی مباشرت، معاونت و مشارکت در جرم

طبق ماده ۲ قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392، هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است، جرم محسوب می‌شود.
شیطان جن است یا فرشته؟

شیطان جن است یا فرشته؟

شيطان جن است يا فرشته؟ اگر جن است، پس چرا در قرآن گفته شده است كه: "تمام فرشتگان سجده كردند جز شيطان" و اگر فرشته است، پس چرا در آيهای مشابه گفته شده كه تمام فرشتگان سجده كردند جز ابليس، كه از جنيان بود: "كان من الجن"؟!
قرار رد دعوی چیست و چه کاربردی دارد؟

قرار رد دعوی چیست و چه کاربردی دارد؟

قرار در لغت به‌معنای ثبات و استوار کردن است و با توجه به تعریفی که در ترمینولوژی حقوق آمده است به تصمیم دادگاه در امور ترافعی (اختلافی) که کلاً یا بعضاً قاطع خصومت نباشد، اطلاق می‌گردد و از سوی مقام قضایی در حین انجام تحقیقات و در موارد خاص در جریان محاکمه صادر می‌شود.
آشنایی با مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان سفته

آشنایی با مسئولیت تضامنی صادرکننده و ظهرنویسان سفته

خرید سفته، کار ساده‌ای است و شاید به همین دلیل است که بسیاری از افراد، روی آن حساب باز نمی‌کنند؛ اما اگر مقررات این سند بهادار تجاری، به نحو صحیحی رعایت شود، مزایای زیادی به دنبال خواهد داشت که اگر افراد به جای سفته، سند عادی داشتند، هرگز از این مزایا بهره‌مند نمی‌شدند.
نهضت ترجمه و آثار آن در صدر اسلام

نهضت ترجمه و آثار آن در صدر اسلام

مناظرات علمی که در مراکز دانشی مسلمانان و گاه دربار خلفا به‌پا می‌شد و طی آن، گروهی از دانشمندان کشور‌های دور و نزدیک برای مباحثه دعوت می‌شدند، انگیزه فراوانی برای عالمان اسلامی ایجاد کرده بود تا با ترجمه رساله‌ها و درک زبان کشور‌های علم‌پرور به توان محاجه و مناظره علمی خود بیفزایند.
Powered by TayaCMS