جهاد عليه خويش سخت ترين جهاد

انسان پيش از آنکه هر جهادي را شروع کند اول بايد با خودش تصفيه حساب کند. پيش از محاسبه نفس و جهاد عليه خواسته ها و هواهاي نفساني و زياده خواهي هاي آن نمي توان موفقيت را در هيچ کاري تضمين کرد. جهاد عليه نفس به معناي مخالفت با کودکي است که عادت به شير لذت و پستان مادر دنيا کرده است. سخت است که انسان بتواند خودش را از لذتي محروم کند که از آغاز خلقت با او بوده است و بي هيچ دردسري و تلاشي به آن می‌رسد. هر چند که اين لذت در مقياس با لذت هاي ديگر اندک و کم تنوع است ولي کودک نمي فهمد که در کباب آهو و عسل و ديگر غذاها چه لذتي است. هر چه به کودک نفس گفته شود دست از اين پستان و شير بردار، حاضر نمي شود. اين نفس دوست ندارد دست از پستان دنيا بردارد و لذت اندک را رها کند و مادر دنيا نيز با دلسوزي نابخردانه خود گريه کودک نفس را بهانه مي کند و به او شير مي دهد با آنکه دوره شيرخواري اش تمام شده است.

واقعاً جهاد نفس خيلي سخت است؛ زيرا از يک طرف کودک نفس گريه مي کند و از سوي ديگر مادر دنيا مي خواهد کودکش را راضي نگه دارد. از اين رو جهاد عليه نفس خويش به عنوان سخت ترين جهاد معرفي مي شود؛ زيرا اولاً دشمن ترين دشمنان انسان همين خواسته ها و هواهاي نفساني است و از سوي ديگر جهاد دروني است و نه بيروني و آدم، دشمن بيرون را مي تواند ببيند و بشناسد، ولي نفس ،منافقانه رفتار مي کند و در درون خانه جزئي از خود ماست. از اين رو گفته شده جهاد نفس جهاد اکبر است در حالي که جهاد نظامي و جهاد علمي جهادهاي اصغر و کبير است. انسان بايد اصل در جهاد را همان جهاد نفس قرار دهد؛ زيرا هر جهاد ديگري مبتني بر همين جهان نفس است. امام علي (ع) می‌فرمايد :نهايت جهاد، مبارزه انسان با نفْس خويش است.:غايةُ المُجاهَدَةِ انْ يُجاهِدَ المَرءُ نَفْسَهُ(غرر الحکم: 6370 )

آن حضرت همچنين مي فرمايد: اعلَموا انَّ الجِهادَ الاکْبَرَ جِهادُ النَّفْسِ، فاشْتَغِلوا بجِهادِ انْفُسِکُم تَسْعَدوا ؛ بدانيد که جهاد اکبر جهاد با نفْس است، پس به جهاد با نفْسهاي خويش بپردازيد تا نيک بخت شويد.(غرر الحکم: 11005)

امام باقر(ع) نيز مي فرمايد :لافَضيلةَ کالجِهادِ و لاجِهادَ کمُجاهَدةِ الهوي؛ :هيچ فضيلتي چون جهاد نيست و هيچ جهادي مانند مبارزه با هواي نفس نمي باشد. (تحف العقول: 286 )

           روزنامه كيهان، شماره 21124 به تاريخ 15/5/94، صفحه 6 (معارف)