دام شیطان
قال علی(ع): «الشّهواتُ مصائدُ الشَّیطانِ»(تصنیف غررالحکم و دررالکلم ، ص6937)
در روایات تعلقات مادّی به عنوان دام و وسیله صید و از بسیاری از گناهان به عنوان مصائد یا حبال شیطان یاد شده است؛ یعنی گناهان دامهایی است که شیطان به وسیله آنها انسانها را شکار میکند و بندها و طنابهایی است که با آنها انسانها را به بند میکشد و البته طنابها هم رنگارنگ و ضخیم و نازک است و شیطان هر کسی را با نوع خاصی فریب میدهد؛ اگر ایمان کسی قوی باشد با طناب ضخیم و اگر ضعیف باشد با طناب باریک، او را به بند میکشد. در روایات وارد شده «حفّت النّار بالشّهوات»[1] آتش جهنم با لذّتها و شهوتها پیچیده و در هم آمیخته است؛ به این معنی که درون دام، آتش و بیرون، جام شهوت است انسان به طمع جام شهوت به دام شعله میافتد. چنانکه: «حفت الجنه بالمکاره»[2] بهشت با سختیها پیچیده شده است، یعنی بهشت در درون سختیها و محنتها وجود دارد. درون، دام محبت و بیرون، جام محنت و سختی است.[3] در بسیاری از روایات، انسان، از دامهای شیطان برحذر داشته شده، امام صادق(ع) به یکی از اصحاب خود میفرمایند:
«یا ابن جندب! إنّ للشیطان مصائد یصطاد بها، فتحاموا شباکه و مصائده...»
اى عبد اللَّه بن جندب! شیطان را دامهایى است که با آنها شکار مىکند، پس خود را از دامها و تلههاى او نگاه دارید.[4]
امام سجّاد در صحیفه سجّادیّه از دامهای و فریبهای شیطان به خداوند پناه برده و میفرمایند:
«اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِکَ مِنْ نَزَغَاتِ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ وَ کَیْدِهِ وَ مَکَایِدِهِ، وَ مِنَ الثِّقَةِ بِأَمَانِیِّهِ وَ مَوَاعِیدِهِ وَ غُرُورِهِ وَ مَصَایِدِهِ»
خدایا! ما از وسوسههای شیطان رانده شده و حیله و نیرنگها و دلبستگی به آرزوها و نویدها و فریبها و دامهای او به تو پناه میبریم.[5]
برخی از چیزها در روایات به عنوان دام شیطان معرفی شده است که به برخی از آنها اشاره میکنیم:
1-خواهشهای نفسانی و تعلّقات مادّی
حضرت علی (ع) میفرمایند:
«الشَّهَوَاتُ مَصَایِدُ الشَّیْطَانِ»[6]
خواهشهای نفسانی، دامهای شیطان است.
2-نگاههای ناپاک و آلوده
«الْعُیُونُ مَصَائِدُ الشَّیْطَانِ»[7]
چشمهای آلوده، دامهای شیطان است.
3-کبر و خود پسندی
«الْکِبْرُ مَصْیَدَةُ إِبْلِیسَ الْعُظْمَى»[8]
کبر و تکبر، دام بزگ شیطان است.
4-اعتماد و اطمینان به نفس
«إِیَّاکَ وَ الثِّقَةَ بِنَفْسِکَ فَإِنَّ ذَلِکَ مِنْ أَکْبَرِ مَصَایِدِ الشَّیْطَانِ»[9]
بپرهیز از اعتماد و تکیه به خودت، به درستی که اطمینان و اعتماد به نفس از بزرگترین دامهای شیطان است.
5-گفتگو با زنان نامحرم
امام صادق (ع) میفرمایند:
«مُحَادَثَةُ النِّسَاءِ مِنْ مَصَائِدِ الشَّیْطَانِ»[10]
گفتگو با زنان نامحرم، از دامهای شیطان است.