رضايت از زندگی؛ چگونه؟

عباس پسنديده

قسمت اول: زندگي مي‌تواند شيرين و رضايت بخش باشد. نااميدي و نارضايتي زيبنده شما نيست. چه بسا زندگي‌هايي كه ديده‌ايد و به خوشبختي آنان حسرت خورده‌ايد. برخورداري از يك زندگي آرام، شيرين و رضايت بخش، آرزوي انسان است؛ كه البته گاهي به يك رويا يا افسانه مي‌ماند. اما شما هم مي‌توانيد زندگي شيرين و رضايت بخشي داشته باشيد، به شرط آن كه «روش» آن را بدانيد. زندگي كردن همانند هر كار ديگري، نيازمند «مهارت» است. علت بسياري از ناكامي‌هاي زندگي را بايد در فقدان مهارت‌هاي زندگي جست‌وجو كرد. بخش مهم و قابل توجهي از مهارت‌هاي زندگي را «مهارت‌هاي شناختي» تشكيل مي‌دهند. بسياري از موفقيت‌ها و شكست‌هاي زندگي به طرز فكر ما برمي‌گردد. مطمئن باشيد كه اگر طرز فكر شما اصلاح شود، زندگي شما تغيير خواهد كرد و آنگاه طعم شيرين يك زندگي همراه با آرامش را خواهيد چشيد. در لابه لاي كلمات ائمه اطهار (ع) آموزه‌هاي فراواني درباره بهتر زندگي كردن وجود دارد كه نظير آن را در جاي ديگر نمي‌توان يافت. آموزه‌هاي اهل بيت(ع)به جهت الهي بودنش به انسان اطمينان و آرامش خاصي مي‌بخشد.

رضايت از زندگی

شادي و آرامش يا افسردگي و اضطراب ناشي از احساسي است كه شما در زندگي داريد. احساس رضايت موجب نشاط و آرامش مي‌شود و احساس نارضايتي موجب تنش و فشار رواني. آيا تاكنون فكر كرده‌ايد كه منشا احساسات شما چيست؟ منشا احساسات شما افكار و انديشه‌هاي شما است. اين اصل را فراموش نكنيد كه ما «آن‌گونه كه مي‌انديشيم، زندگي مي‌كنيم» براي خوشايند كردن و لذت بخش نمودن زندگي كافي است كه نگاه و نگرش خود را اصلاح كنيد. دشمن زندگي شما افكاري است كه در سر داريد، حادثه‌ها حتي اگر سهمگين و تلخ باشند، منشأ احساسات شما نيستند، تلقي و ارزيابي شماست كه احساسات خوب يا بد را توليد مي‌كنند بنابراين براي رسيدن به آرامش و كاهش فشارهاي رواني بايد ببينيد افكار ما تا چه اندازه «منطقي و صحيح» هستند. تفكر واقع گرايانه داشته باشيد: به اين نكته توجه داشته باشيد كه شناخت منطقي آن است كه با واقعيت‌ها مطابق باشد. هم تفكرات خيالي و رويايي نادرست هستند و هم تفكرات تلخي كه مطابق واقع نيستند. نمي‌گوييم اگر در شرايط دشوار قرار داريد، خيال كنيد كه بهترين وضعيت را داريد بلكه مي‌گوييم واقعيت شرايطي را كه در آن قرار داريد بشناسيد. بدانيد حوادث و پديده‌هاي تلخ زندگي آن قدر مشكل نيستند كه قابل تحمل نباشند، در كنار همين مشكلات و با پذيرفتن آنها مي‌توانيد زندگي راحتي داشته باشيد. امام علي(ع) مي‌فرمايد: كسي كه دنيا را بشناسد، از حوادث و بلاهاي آن اندوهگين نمي‌شود.

انتظارات خود را با واقعيت‌ها هماهنگ كنيد

فايده تفكر واقع گرا اين است كه «انتظارات» شما را واقع گرايانه خواهد ساخت. شما چه انتظاري از دنيا داريد؟ آيا مي‌دانيد يكي از عوامل فشارهاي رواني، ناهماهنگي ميان انتظارات و واقعيت‌هاست. شما ممكن است انتظاري از دنيا داشته باشيد ولي حوادث، زندگي را به گونه ديگري رقم زنند. آنچه شما خواسته‌ايد، رخ نداده و آنچه رخ داده خواسته شما نبوده است. اين تضاد موجب فشار رواني مي‌گردد. اما اگر انتظارتان را از دنيا مطابق با واقعيت‌هاي دنيا تنظيم كنيد، دچار تضاد نخواهيد شد. پس در قدم اول، اگر انتظار غيرواقعي از دنيا داريد آن را اصلاح كنيد، تا آرام و راحت زندگي كنيد. در ادامه به پاره‌اي از واقعيت‌هاي دنيا اشاره خواهيم كرد. واقعيت‌هاي دنيا را بشناسيد تا انتظارتان از دنيا واقع گرايانه باشد. دقت كنيد:

دنيا محل آسايش مطلق نيست!

دنيا محل آسودگي بدون اندوه نيست. مطمئن باشيد راحتي شما در اين است كه دنيا را محل آسودگي مطلق ندانيد. آنجا كه سراسر راحتي و آسودگي است، بهشت است. خداوند متعال مي‌فرمايد: من راحتي را در بهشت قرار دادم و مردم آن را در دنيا طلب مي‌كنند و به همين جهت آن را نمي‌يابند. طلب كردن و نيافتن موجب احساس ناكامي در شما مي‌شود و احساس ناكامي موجب فشار رواني مي‌گردد. شما از آن جهت غمگين و افسرده مي‌شويد كه آنچه را طلب كرده‌ايد، به دست نياورده‌ايد. ممكن است شما خيلي چيزها نداشته باشيد ولي موجب رنج و عذاب شما هم نگردد؛ چون آنها را نمي‌خواسته‌ايد. وقتي دچار فشار رواني مي‌گرديد كه آن چه را مي‌خواستيد، به دست نياورده باشيد. رسول خدا(ص) روزي به مردم گفتند: هر كس چيزي را طلب كند كه آفريده نشده، خود را به زحمت انداخته و چيزي به دست نمي‌آورد! مردم پرسيدند: ‌اي رسول خدا (ص) آن چيست كه خلق نشده است؟! حضرت فرمود: آسايش مطلق در دنيا. پس بهتر است انتظارتان از دنيا را اصلاح كنيد. دنيا جاي تلاش و امتحان است نه جاي پاداش و آسايش. هميشه به ياد داشته باشيد كه «اگر بدانيم دنيا جاي آسايش نيست، راحت زندگي مي‌كنيم».

مهارت‌های خود را نشان دهيد!

ما به دنيا نيامده‌ايم تا آنگونه كه مي‌خواهيم زندگي كنيم، بلكه به دنيا آمده‌ايم تا هنر و مهارت خود را در هماهنگ شدن با كش و قوس‌هاي دنيا نشان دهيم. اينجا كارگاه امتحان است. سوالات امتحان و مواد آزمون به دلخواه ما تعيين نمي‌شوند، بلكه ما بايد به امتحانات پاسخ مثبت دهيم تا شيريني كارنامه و موفقيت را بچشيم. بدانيد كه امتحان، مزاحم شما نيست بلكه رشد‌دهنده شماست. پس بهتر است به جاي اينكه امتحان را به دلخواه خودتان تغيير دهيد، پاسخ مناسب به امتحانات بدهيد. امام علي(ع) مي‌فرمايد: هرگاه آنچه را خواستي نشد، اهميت نده كه در چه حالي هستي، آنچه را شد بخواه، و از آن چه هست دلگير مباش. اگر چنين شود، هم توان مقابله با سختي‌ها را پيدا خواهيد كرد و هم در آرامش زندگي خواهيد كرد. معناي زندگي را دريابيد!شناخت هستي و معناي زندگي يكي از عوامل موثر در رضايت از زندگي است. نويسنده آمريكايي كتاب روان‌شناسي شادي آنگونه كه خود نقل مي‌كند، وقتي در بيست و دو سالگي همه آن چه را جامعه براي خوشبخت شدن به امثال او ديكته مي‌كند، به دست مي‌آورد، احساس پوچي و تيره روزي مي‌كند و هيچ دليلي براي ادامه زندگي نمي‌يابد. او دچار بحران هويت مي‌شود و زندگي برايش بي‌معنا مي‌شود و حتي تصميم به خودكشي مي‌گيرد! سوال اين است كه اگر رفاه و آسودگي كامل، ستون فقرات خوشبختي است، پس چرا انسان با داشتن همه آنها احساس پوچي مي‌كند؟ يكي از عوامل تنش و فشار رواني، «بي معنا بودن زندگي» است، نه مرفه نبودن آن. علت احساس ناكامي در مال و ثروت نيست بلكه ناكامي در معنايابي است. اگر زندگي براي انسان بي‌معنا گردد، همه‌چيز تيره و تار خواهد شد. مال و رفاه كم ارزش‌تر از آن است كه معناي زندگي ما باشند. معناي زندگي را دريابيد تا احساس ارزش و آرامش كنيد. آلپوت مي‌گويد كه امروزه در اروپا روانشناسان و روانپزشكان، آشكارا از فرويد كه ناكامي جنسي را علت ناراحتي‌هاي رواني مي‌داند، روي برگردانده و به «هستي درماني» روي آورده‌اند كه مكتب معنا درماني يكي از آنهاست.به اين پرسش پاسخ دهيد كه: «من از كجا آمده ام؟ چرا آمده ام؟ و به كجا خواهم رفت؟»معناي زندگي يعني آن چيزي كه به خاطر آن زندگي كرده و رفتار مي‌كنيد. پس «خدا» معناي زندگي انسان است. آيا مي‌دانستيد اينكه مي‌گويند همه كارهايتان را براي خدا انجام دهيد براي معنادار كردن زندگي است؟ آيا مي‌دانيد اينكه مي‌گويند انسان «از خدا» است و «به سوي خدا» باز مي‌گردد، بيانگر معناي زندگي است؟ خدا عالي‌ترين معناي زندگي است كه با رسيدن به آن هرگز احساس پوچي نخواهيم كرد و به همين جهت است كه قرآن كريم مي‌فرمايد: آگاه باشيد كه تنها ياد خدا آرامش دلهاست.

آرزويتان را كنترل كنيد

آرزو، همانند مواد مخدري است كه در آغاز انسان را مست و سرخوش مي‌كند و در پايان سيه روز و بدبخت. از يك سو تاريخ زندگي ما در اين دنيا محدود است و گنجايش اين دنيا براي خواسته‌ها و آرزوهاي ما محدود و از سوي ديگر آمال و آرزوهاي ما نامحدود و رو به گسترش. اين همان چيزي است كه از آن به عنوان آرزوهاي دور و دراز ياد مي‌شود. وقتي دامنه آرزوها فراتر از ظرفيت عمر شما و گنجايش دنيا باشد، بسياري از آنها برآورده نمي‌شوند؛ چون «امكان آن وجود ندارد» و اين يكي از عوامل مهم در افزايش فشارهاي رواني شماست. امام علي(ع) مي‌فرمايد: كسي كه آرزو كند چيزي را كه ناممكن است، انتظاري بي‌پايان خواهد داشت و خواسته خود را ضايع كرده است. آرزو مثل سراب است كه هر كس به او نگاه كند، مي‌فريبد و هر كه را به آن اميد بندد، نااميد مي‌سازد. بدون شك كسي كه در پي سراب روان شود، زحمت او طولاني و تشنگي‌اش افزون مي‌شود. كسي كه بر آرزوهاي خود تكيه مي‌كند قرباني خواسته‌هاي خود خواهد شد و نتيجه‌اي جز آه و افسوس در پي نخواهد داشت. كسي كه آرزوهايش زياد شود، رضايت او از زندگي كاهش مي‌يابد. چنين كساني بايد بدانند كه به آرزوي خود نخواهند رسيد و بيش از عمر خود زندگي نخواهند كرد. پس براي اينكه زندگي بهتري داشته باشيد، آرزوهاي خود را محدود و معقول‌سازيد.

به دنيا دل نبنديد تا راحت زندگی كنيد

يكي از راه‌هاي آرامش اين است كه زندگي تان را به چيزي پايدار و تغييرناپذير پيوند زنيد. دلبستگي يعني پيوند زدن. شما به چه چيزي دلبستگي داريد؟ پيش از آن كه به چيزي دلبسته شويد، ببينيد پايدار است يا ناپايدار؟ به ياد داشته باشيد «آنچه را نپايد دلبستگي نشايد». يكي از واقعيت‌هاي دنيا، ناپايداري آن است. دنيا به‌شدت متغير و دگرگون شونده است. از اين رو دلبستگي به آن عامل تنش‌هاي فراوان خواهد شد. كسي كه به دنيا دل ببندد، نگران فرداي خود و اندوهگين امروز خود و در حسرت ديروز خود خواهد بود. رسول خدا مي‌فرمايد: دلبستگي به دنيا، اندوه و حزن را مي‌افزايد. من سه چيز را براي كسي كه به دنيا دلبسته است، تضمين مي‌كنم: فقري كه بي‌نيازي ندارد، گرفتاري كه آسودگي ندارد و اندوهي كه پايان ندارد. ما به خيال رسيدن به آسايش، دلبسته دنيا مي‌شويم اما برعكس، نتيجه‌اي جز افزايش غم و اندوه نصيب ما نمي‌شود. پس براي آرام زيستن، دلبستگي تان را به دنيا كاهش دهيد. رسول خدا(ص) مي‌فرمايد: دلبسته نبودن به دنيا، مايه آسودگي قلب و بدن انسان است.